Kościół farny pw. św. Jakuba Apostoła w Wągrowcu

Kościół pw. św. Jakuba Apostoła

ul. Klasztorna 4

Zwiedzanie:kościół dostępny dla zwiedzających poza godzinami odprawiania mszy. Oprowadzanie – kontakt z Muzeum Regionalnym w Wągrowcu (tel. 67 268 59 11)

Kościół farny. Widokówka z pocz. XX wieku.

Kościół farny jest najstarszą w mieście świątynią (pierwsza wzmianka: 1381 r.). Początkowo był to kościół drewniany. W XV-XVI w. wystawiono nowy, murowany budynek w stylu późnogotyckim, odpowiadający aspiracjom parafian zamieszkujących w dynamicznie rozwijającym się wówczas mieście. Budynek kościoła powstawał w kilku etapach. W świątyni jest obecnie 10 ołtarzy z różnych epok.

Chorągiewka na zwieńczeniu zachodniej fasady (monogram: MARYA, data: 1638).

Ciekawostki:

*W ołtarzu głównym znajdował się pierwotnie obraz z wizerunkiem patrona świątyni – św. Jakuba Apostoła. W XIX w. obraz był mocno zniszczony i wykonano wówczas nowy, z przedstawieniem Trójcy Świętej. Po bokach umieszczono obrazy z przedstawieniami świętych. W 1939 r. przewieziono je do Warszawy w celu przeprowadzenia zabiegów konserwatorskich. W czasie II wojny światowej zaginęły (prawdopodobnie uległy zniszczeniu). W 1947 r. zostały skopiowane na podstawie fotografii przez Leona Wróblewskiego. Pozostałe obrazy z ołtarza głównego zachowały się w oryginałach.

Środkowa część ołtarza głównego – obrazy namalowane w 1947 r., fot. Zbigniew Paulus

 

*Jeden z ołtarzy bocznych w prezbiterium poświęcony jest św. Walentemu. Główny obraz zainstalowano w tym ołtarzu wtórnie – jest on od niego starszy (z pocz. XVI w.) . W XVIII w. pisano o nim, że słynął płynącymi zeń łaskami.

Obraz z wizerunkiem św. Walentego w ołtarzu bocznym, fot. Zbigniew Paulus

*Na zewnętrznych ścianach kościoła (szczególnie po stronie wschodniej) można zobaczyć miseczkowate zagłębienia w cegłach. Do dziś nie określono, w jakim celu zostały one wyżłobione. Prawdopodobne powstały wskutek krzesania ognia przy użyciu świdra ogniowego.

Tajemnicze zagłębienia w murze oraz inskrypcje po stronie wschodniej kościoła, fot. Marcin Moeglich.

*Przed kościołem znajduje się jedyny na świecie pomnik poświęcony ks. Jakubowi Wujkowi z Wągrowca. Był on synem wągrowieckiego piwowara Macieja Wujka, inicjującego wprowadzenie do ksiąg miejskich zapisów w języku polskim (w miejsce wcześniejszych, pisanych po łacinie). W późniejszym czasie ks. Jakub Wujek zasłynął jako tłumacz Pisma Świętego na język polski. Przygotowany przez niego przekład obowiązywał w polskim Kościele Rzymskokatolickim do połowy XX w., wpływając w poważnym stopniu na kształtowanie się współczesnej polszczyzny. Pierwszy pomnik odsłonięto w tym miejscu w latach 30. XX w. Został on zniszczony przez Niemców po zajęciu miasta w czasie II wojny światowej (w 1939 r.). Nowy pomnik odsłonięto w 1973 r. Poświęcił go ks. kardynał Stefan Wyszyński, który podsumował dzieło ks. J. Wujka słowami: „Dał mowie polskiej Pismo Święte”.

*W nawach bocznych kościoła znajdują się tzw. szafki cechowe. Były one użytkowane przez wągrowieckie cechy rzemieślnicze. Przechowywano w nich m.in. dary przeznaczone na utrzymanie świątyni ale również prywatne depozyty „bankowe”

Drzwi do szafki cechowej w nawie kościoła farnego, fot. Zbigniew Paulus.

.